"Bu ürünü kaça satmalıyız?" sorusunun cevabı, "Bu ürün bize kaça mal oluyor?" sorusunun cevabına bağlıdır. Fark Yazılım olarak Konya ve İstanbul'daki üretici ve hizmet işletmelerinde en sık karşılaştığımız eksik, ürün bazında gerçek maliyetin bilinmemesidir. Maliyet muhasebesi tam olarak bu boşluğu doldurur.
Maliyet Muhasebesi Nedir?
Maliyet muhasebesi; bir ürünün, hizmetin, siparişin ya da projenin üretilmesi için katlanılan giderlerin kaydedilmesi, sınıflandırılması, dağıtılması ve raporlanmasıdır. Finansal muhasebe işletmenin dışarıya sunduğu tabloları hazırlarken, maliyet muhasebesi yönetimin karar vermesine yardımcı olur.
Maliyet Muhasebesinin Amaçları
- Ürün ve hizmetlerin birim maliyetini belirlemek.
- Doğru fiyatlandırma ve teklif vermek.
- Stokları ve satılan malın maliyetini doğru değerlemek.
- Verimsiz süreçleri ve maliyet sapmalarını tespit etmek.
- Bütçe ve planlamaya veri sağlamak.
Üretim Maliyetinin Üç Temel Unsuru
| Unsur | Tekdüzen hesap | Örnek |
|---|---|---|
| Direkt ilk madde ve malzeme | 710 | Mobilyada sunta, metal işlemede sac |
| Direkt işçilik | 720 | Üretim hattında çalışan personelin ücreti |
| Genel üretim giderleri | 730 | Fabrika enerjisi, amortisman, bakım, ustabaşı ücreti |
7/A ve 7/B Seçenekleri
Tekdüzen Hesap Planı'nda maliyet hesapları 7 numaralı sınıfta yer alır ve iki seçenekle tutulabilir:
- 7/A seçeneği: Giderler fonksiyon esasına göre izlenir. Üretim, araştırma geliştirme, pazarlama satış dağıtım, genel yönetim ve finansman giderleri ayrı hesaplarda toplanır. Maliyet analizine en uygun yapıdır.
- 7/B seçeneği: Giderler çeşit esasına göre izlenir. İlk madde malzeme, personel, dışarıdan sağlanan hizmetler, vergiler ve amortisman gibi türler ayrı hesaplarda toplanır.
Belirli büyüklüğü aşan işletmeler 7/A seçeneğini kullanmak zorundadır; daha küçük işletmeler 7/B'yi seçebilir. Güncel hadleri ve size uygun seçeneği mali müşavirinizle birlikte değerlendirmenizi öneririz.
Maliyet Hesaplama Yöntemleri
Sipariş Maliyeti Yöntemi
Her sipariş ya da proje için maliyetler ayrı toplanır. Makine imalatı, mobilya, proje bazlı işler ve servis hizmetleri için uygundur.
Safha Maliyeti Yöntemi
Seri ve sürekli üretimde maliyetler üretim aşamalarına göre toplanır ve o aşamadan geçen ürünlere dağıtılır. Gıda, tekstil, plastik ve kimya üretiminde yaygındır.
Fiili, Normal ve Standart Maliyet
Fiili maliyet gerçekleşen giderlere dayanır. Normal maliyet genel giderleri önceden belirlenen oranlarla yükler. Standart maliyet ise hedef maliyetle gerçekleşeni karşılaştırarak sapma analizi yapmayı sağlar.
Mikro ERP'de Maliyet Muhasebesi Kurgusu
Mikro Jump ve Mikro Fly; stok, üretim ve muhasebe kayıtlarını aynı veritabanında tuttuğu için maliyet verisi kaynağında oluşur. Fark Yazılım kurulumlarında:
- 7/A ya da 7/B yapısına uygun hesap planını ve masraf merkezlerini kuruyoruz.
- Ürün reçetelerini ve üretim hareketlerini muhasebe hesaplarıyla eşleştiriyoruz.
- Genel üretim giderlerinin dağıtım anahtarlarını işletmeyle birlikte belirliyoruz.
- Ürün, sipariş ve müşteri bazında kârlılık raporlarını hazırlıyoruz.
Satış tarafında maliyetin nasıl sonuçlandığını görmek için satılan malın maliyeti ve toplam maliyet yazılarımızı da okuyabilirsiniz. Mali müşavirlik büroları için Mikro Müşavir çözümümüz de mevcuttur.
Sıkça Sorulan Sorular
7/A ve 7/B arasındaki temel fark nedir?
7/A'da giderler fonksiyonlarına göre, yani üretim, pazarlama ve genel yönetim gibi alanlara göre izlenir. 7/B'de ise giderler çeşitlerine göre, yani personel, enerji, amortisman gibi türlere göre izlenir. Hangi seçeneği kullanabileceğiniz işletme büyüklüğüne bağlıdır; mali müşavirinizle birlikte karar vermelisiniz.
Hizmet işletmelerinin maliyet muhasebesine ihtiyacı var mı?
Evet. Proje, servis ya da danışmanlık yapan işletmelerde de işçilik ve genel giderlerin işlere dağıtılması, hangi müşterinin ya da hizmetin kârlı olduğunu gösterir.
Standart maliyet ne işe yarar?
Önceden belirlenen hedef maliyetle gerçekleşen maliyeti karşılaştırmanızı sağlar. Sapmalar, verimsizliğin ya da fiyat artışlarının nerede oluştuğunu gösterir.
